Innovatief idee: de lekenpreek

Het doel van evangelisatie wordt meestal zo verwoord:

  1. mensen winnen voor Christus,
  2. mensen winnen voor Gods gezin.

Dit is echter één groot geheel. Meestal zijn activiteiten erop gericht om één aspect te regelen. Bijvoorbeeld inwijding van nieuwgelovigen, kerkelijke presentie in de buurt of drempelverlagende activiteiten voor de kerkdienst. In dit blog beschrijf ik een vorm om aan dat laatste te werken. Hierbij spelen de volgende aspecten een rol:

  • Mensen kennis laten maken met de kerk – drempelverlagend werken
  • De kerk relevant maken voor de wereld – contextualiseren
  • Experimenteren met nieuwe en hybride kerkdienstvormen die én de kerk én de maatschappij ten goede komen

Even wat achtergrond…

De TED-talk

TED-talks zijn een begrip geworden en worden wereldwijd goed bekeken. ‘t Is een soort YouTube met alleen maar toespraken en presentaties. Of, zoals TED het zelf zegt, TED is een onuitputtelijke bron van ideeën die het waard zijn om te verspreiden. Wil je eens een TED-talk bekijken? Dit is er eentje met NL-ondertiteling over omgaan met geweld. En hier ook een website met de beste 100 TED-talks (engels).

Wat maakt de TED-talks zo veel bekeken? Volgens mij heeft dat een aantal redenen.

  • Mensen zijn nieuwsgierig en TED geeft diepgaande én leuke informatie
  • TED levert een keuzemenu en er is altijd wel iets bij wat jij interessant vindt
  • De sprekers zijn vakmensen en hebben echt wat te zeggen
  • TED-talks zijn kort en krachtig, en meestal prima visueel ondersteund
  • De meeste mensen zou je nooit live horen of zien, via TED wél.

TED-talks zijn eigenlijk preken, maar ze vinden plaats in een lezingen-setting: een podium en publiek. TED-talks hebben zelden een Bijbelse connectie. Echte TED-talks zijn dus niet kerkelijk.

De PREEK van de LEEK

httpv://www.youtube.com/watch?v=r_VXAxxLPHc

Wanneer je een TED-spreker in een kerk zou uitnodigen, dan kom je al meer in de richting. In Friesland is daar al wat op bedacht: ze wordt POMMERANTENpreek genoemd. In de rest van Nederland heet dit de preek van de leek.

Pom-me-rant – Een prominent als predikant
Een vooraanstaand en spraakmakend persoon (m/v) over zijn persoonlijke missie en passie in de vorm van een preek en een zelfgekozen omlijsting. Hij/Zij verbindt daarin de eigen waarden met de traditionele waarden die de bijbel en andere boeken van wijsheid bieden opdat die elkaar zullen versterken en verrijken.
Iemand die richtinggevend is, die kritisch durft te zijn ten aanzien van de cultuur, een profeet van deze tijd. Het zijn mensen die niet bang zijn, want ze krijgen altijd gelazer. En deze mensen moeten bereid zijn hun thema met de kerk en met de Bijbel in contact te brengen en te kijken wat er dan gaat gebeuren (zie zinweb.nl).

De lekenpreker of pommerant is géén dominee, priester, imam, rabbi of een andere geestelijke leidsman of -vrouw. Hij/zij is een spraakmakende professional uit de breedte van het maatschappelijke veld: schrijver, mensenrechtenactivist, wetenschapper, bestuurder, feminist, politicus, etc. (pommeranten-website). Zo kon je het afgelopen jaar al luisteren naar een preek van muzikant en kunstenaar Spinvis, met als thema De kracht van het woord, n.a.v. Johannes 1.
En naar Andries Eckhart, burgemeester van Leeuwarden, over ‘de kinderen van minima ontzien’. De eerste pommerantenpreek in Friesland. Ook Lodwijk Asscher heeft zo’n preek gehouden (over Lukas 19). Je kunt deze hier downloaden.

De preek van de leek werd bedacht door Abeltje Hoogenkamp vertelt ze op zinweb.nl:

Eigenlijk waren de NRC columns de preek van de zaterdag voor me. Iemand als Heijne zet het rumoer van de tijd in de juiste verhouding. Er zijn meer van die mensen. Ik lag wakker en dacht ‘dat zijn mijn predikanten, met hun scherpte, moed en tegendraadsheid’. Ze hebben een buitenstaanderperspectief, maar ze zijn ijzingwekkend helder in wat ze je voorhouden. Vroeger waren er predikanten die zo functioneerden. Zij waren gesprekspartners voor decisionmakers. Het is belangrijk als de kerk iets terugwint van die rol.

Hoe ziet een dienst met een lekenpreek er uit?

De preken zijn géén lezingen in een kerkgebouw. Het zijn echte kerkdiensten met een preek. Er is een uitleg van een Bijbeltekst en een omlijsting met muziek, een collecte en zelfs gebeden. Iedere lekenprediker krijgt een predikant als begeleider die helpt bij de voorbereiding. Inhoudelijk zijn de leken wel vrij, ook als ze in de preek hun moeite met God of met de kerk willen bespreken, dan is dat welkom.

De kerkelijke TED-talk als missionaire kans

Ik zat bij het schrijven te denken, wat fascineert me nu zo aan dit concept?  En dat is dit… (in een staccato-redenering).

  • Kerken vinden preken belangrijk. Veel kerken regelen dat er één tot 4 keer per zondag een preek is. De preek en de inhoud doen er toe!
  • Er wordt gepreekt voor m.n. leden en een enkele gast. Het aantal luisteraars neemt nog elk jaar af.  Want elk jaar gaan er minder NL-ers naar de kerk, zeggen de cijfers, en hoe jonger de mensen (boven 15), hoe sneller dat gaat.  Kerken willen de kerkdienst niet opgeven!
  • Een onderdeel van evangelisatie is drempelverlagende activiteiten.  En ook: mensen een plek bieden waar ‘ervaren kan worden’ wat kerk is.  Mensen moet je overhalen voor onbekende dingen!
  • De wereld (de pommerant) in de kerk binnenhalen,  en zo de aanwezigen (leden en vaak veel gasten) en de spreker de connectie tussen toespraak en Bijbel laten maken…  Inhoud en Bijbel doen er toe!
  • De kerkdienst als vorm laten ervaren aan gasten.  En de inhoud ervan laten kiezen door spreker en gast… Dat kan in een kerkdienst-setting met een preek voor de leek.

Is deze vorm iets voor jouw kerk?  Denk er eens over na of het nieuwe impulsen geeft aan je kerk-zijn én je missionair kerk-zijn!